Wat als...

In oktober 2012 kwam Delta Lloyd met de uitkomsten van een onderzoek naar de financiële zelfredzaamheid en het financiële bewustzijn van vrouwen. De hoofdpunten:

1. Veel vrouwen voelen zich financieel onafhankelijk, maar zijn dat niet. Ze zijn bijvoorbeeld afhankelijk van het inkomen van de partner of van een uitkering. Een klein bedrag om zelf uit te geven, geeft vrouwen het gevoel van financiële onafhankelijkheid.

2. Vrouwen schatten de kans dat hen iets vervelends overkomt, laag in. En dat is vreemd, omdat zeker scheiden een reële optie is dit een land.

3. Vrouwen denken vaak dat geldzaken ingewikkelder zijn, dan ze in werkelijkheid zijn. Ze denken dat ze het niet kunnen, hebben weinig financieel zelfvertrouwen.

Mijn eigen situatie
Ik ben niet financieel onafhankelijk en het voelt ook niet zo. Daarom doe ik af en toe een ‘Wat als... check’ om te kijken hoe ik ervoor sta en of ik daar mee kan leven. Ik moet eerlijk zeggen dat ik het nog nooit zo uitgebreid heb gedaan als nu.

Is het moeilijk? Ja en nee. Het is gewoon een kwestie van beginnen. Soms is informatie niet duidelijk en moet je verder zoeken om de goede antwoorden op je vragen te krijgen. Kost het veel tijd? Dat kan. Sommige dingen uitzoeken kost wat tijd, vooral omdat niet alle informatie bij elkaar staat. Deze keer duurde het voor mij ongeveer een uur (los van het artikel schrijven) om alles uit te zoeken. Maar als je het eenmaal gedaan hebt, gaat een volgende ‘Wat als...check’ veel sneller. Je hoeft dan alleen uit te zoeken wat er verandert is in de regelgeving en de situatie.

Wat als...we gaan scheiden?
1. Dan moet ik op zoek naar een andere woning, want dit huis kan ik niet betalen omdat ik geen eigen inkomen heb. Scheiden is tegenwoordig geen reden om je extra punten te geven bij de woningbouw. Ik sta nu niet ingeschreven, dus kan het langer dan een jaar duren voordat ik andere woonruimte vind. Of ik moet particulier huren en op kamers gaan wonen. In sommige steden en regio’s kun je het beste altijd ingeschreven blijven als woningzoekende, omdat je anders nooit meer aan betaalbare woonruimte komt.
2. Ik zal werk moeten zoeken want op dit moment kan ik niet leven van GELUKKIG en mijn andere werkzaamheden. En in eerste instantie een bijstands-uitkering aan moeten vragen voor het geval ik niet meteen werk vind. De vraag is of ik meteen recht heb op die uitkering (zo ver heb ik het niet helemaal uitgezocht), omdat ik mede-eigenaar ben van het huis (al zit daar nu waarschijnlijk geen overwaarde op) en we spaargeld hebben. Die uitkering is een kleine 900 euro voor een alleenstaande.
3. Partner-alimentatie heb ik niks aan, zolang ik een bijstandsuitkering heb. Die wordt er meteen vanaf getrokken. Het is dus gunstiger dat ik (parttime) werk. Voor zover ik na kan gaan heb ik 12 jaar recht op partner-alimentatie of totdat ik intrek bij een nieuwe partner. Ook kan de alimentatieplicht afgekocht worden met een éénmalig bedrag. Maar als mijn dan ex-partner werkloos wordt en dat duurt lang genoeg, dan valt er ook geen partner-alimentatie mee te vangen.

Voordat alles geregeld is, zal ik mezelf moeten zien te redden. In alle gevallen duurt het een tijd, vaak een aantal maanden, soms zelfs een jaar of langer, voordat er geld binnenkomt op je rekening. Zelfs als ik snel werk vind, duurt het vaak een maand voordat je je geld binnen krijgt. Ik ga er in levensstandaard behoorlijk op achteruit. De auto zal misschien niet meer betaalbaar voor me zijn (misschien kan het wel als ik snel werk heb gevonden). Ik moet dan waarschijnlijk stoppen met GELUKKIG. Kortom financieel een best heftige en misschien wel complexe situatie. En dan heb ik het nog niet over de emotionele kant van de scheiding, verhuizen en een baan zoeken.

Actiepunt: Zorgen dat mijn activiteiten rendabel worden en ik er een inkomen uit kan halen. Ik ga me niet inschrijven als woningzoekende, op dit moment zie ik geen reden waarom we zouden scheiden. En mocht het wel zo zijn, dan red ik me eerst wel op kamers of in een anti-kraakpand o.i.d. (Niet dat ik daar zin in heb, maar je moet wat. Samen onder 1 dak moeten blijven leven kan ook heel vervelend zijn.) Zouden we kinderen hebben, dan schreef ik me misschien wel in als woningzoekende. Dan heb je toch andere woonwensen, dan wanneer het alleen om jezelf gaat. De kosten in Tilburg zijn het eerste jaar 13 euro en daarna elk jaar 11 euro. Dus daar hoef ik het niet voor te laten.

Wat als...mijn partner werkloos wordt?
Voor nu is het zo dat hij dan 20 maanden WW krijgt als het nodig is. Het bedrag is hoog genoeg om van te leven. We zitten nu niet klem met onze uitgaven, kunnen een auto wegdoen en flink de broekriem aanhalen. Dus de eerste 20 maanden komen we wel door. En ook daarna hebben we voldoende geld om het nog een maand of 6-8 uit te houden, de opbrengst van de verkochte auto meegerekend.

In die periode kunnen we allebei op zoek naar werk (kan lastig zijn in deze tijd) en/of onze ondernemersactiviteiten proberen uit te breiden en/of winstgevender te maken. Werkloosheid is dus een hele verandering. We hebben voldoende ruimte om in actie te komen, zonder acuut het huis te moeten verkopen of in de schulden te raken.

Wat als... ik arbeidsongeschikt word?
Dan verandert er nu, in deze situatie financieel niet echt iets. (Hangt natuurlijk ook af van de ernst van de ziekte/ het ongeval, waardoor we extra ziektekosten zouden kunnen krijgen.) Het wordt een ander verhaal als vervolgens mijn partner iets overkomt of als hij vertrekt.

Wat als... mijn partner arbeidsongeschikt wordt?
Dat is heel lastig om te zeggen. Omdat je uitkering word bepaald aan de hand van de mate van arbeidsongeschiktheid. Mogelijk moet ik dan gaan werken, wie zal het zeggen. Ik ben blij dat we een reserve hebben en we niet al ons geld elke maand uitgeven, maar bewust reserveren en sparen. Dat geeft altijd wat meer lucht in dit soort situaties.

Wat als...mijn partner overlijdt?
Nu, in 2012, met de huidige stand van zaken, zit ik er dan warmpjes bij. De helft van de woning komt vrij, dus de hypotheeklast gaat omlaag. De nabestaandenpensioen-uitkering plus de compensatie Anw (Algemene Nabestaanden Wet, waar ik te jong voor ben) plus de financiële reserve zijn misschien niet voldoende om langdurig in dit huis te blijven wonen, maar ik hoef niet acuut weg. Met het nabestaandenpensioen en de opbrengst van verkoop van het huis (omdat de hypotheek voor de helft vrij komt bij overlijden), kan ik goed een nieuw bestaan opbouwen.

!!! Maar.....als mijn partner naar een andere werkgever en daarmee naar een ander pensioenfonds gaat en dan komt te overlijden voor zijn 65e, krijg ik nog maar een zakcentje.

Dat geldt ook als hij werkloos wordt en dan komt te overlijden. Dan moet ik zo snel mogelijk het huis verkopen, werk zoeken (een uitkering aanvragen) etc.

Zo zie je maar weer, dat ook al zijn zaken goed geregeld, als het net even anders loopt, valt het misschien best tegen.

Wat als...mijn partner met pensioen gaat?
Dat duurt in ons geval nog een kleine dertig jaar, dus daar kan ik me nu nog niet heel druk om maken. Voorlopig ziet dat er op papier prima uit. Maar ik houd dit in de gaten.

Wist je dat als je huidige partner een ex heeft, hij/zij waarschijnlijk recht heeft op een deel van zijn/haar pensioen? Dus wat op papier een goed pensioen is, kan zomaar voor een deel van de ex-partner zijn.

Conclusie
Het grootste financiële risico loop ik, als we gaan scheiden. Ook heb ik zelf geen pensioen opgebouwd (eh jawel..13 euro per maand), al heb ik wel recht op een deel van wat mijn partner tijdens ons huwelijk heeft opgebouwd. Mijn beste optie nu is mijn werk rendabel en winstgevend te maken en een eigen (pensioen)spaarpot aanleggen. Dat geeft me een betere financiële positie bij een eventuele scheiding.

Daarnaast weet ik heel goed hoe ik van een klein inkomen kan leven. De teruggang in inkomen en levensstijl zal niet makkelijk zijn, maar ik weet hoe het moet. Ik hoef geen energie meer te steken in uitzoeken hoe je goedkoop kunt leven. En ik weet ook dat geluk ‘m zit in de kleine dingen in het leven en het hebben van goede relaties. Het geld bepaalt niet wie ik ben. Ook al levert geldzorgen misschien wel stress op.

Zoek het uit voor jezelf
Informatie is te vinden op internet, inclusief allerlei rekenmodules. Zoek het eens uit voor jezelf. Geef jezelf de tijd om het allemaal een keer uit te pluizen. En maak eventueel een plan om jezelf financieel onafhankelijker te maken. Geen paniek, maar gewoon ergens beginnen en uitbouwen. Het scheelt al veel als je niet meer de illusie hebt dat ‘alles vanzelf wel goed komt’ of ‘dat je dan wel even een uitkering aanvraagt’. Dan kom je in een vervelende situatie (sneller) in actie, in plaats van passief maar zien wat er gebeurt. En dat kan je uiteindelijk veel ellende schelen.