Ga maar vast leven alsof je een stuk armer bent

Ik ben van nature een optimist. Het glas is halfvol en de zon schijnt achter de wolken. Maar bij het zien van de laatste plannen op het gebied van bezuinigingen, krijg ik toch het gevoel dat er voorlopig geen redden meer aan is. Al jaren roepen we hier thuis dat de gouden bergen van het einde van de vorige eeuw en het begin van deze een keer zouden instorten. De crisis kwam dan ook zeker niet onverwacht en ik had ook niet de illusie, dat het snel zou overwaaien. Maar je hoopt dan toch dat de laagste inkomensgroepen het niet zwaarder krijgen en dat er vooral bovenin wordt gesnoeid. Een jaarsalaris van 15,7 miljoen (Ziggo-topman) voelt niet echt alsof ze daarboven echt aan het snoeien zijn. En nu gaan ze ook aan de onderkant snoeien.

Als de Telegraaf het rapport goed bestudeerd heeft en de plannen allemaal doorgaan, staat o.a. dit ons te wachten:

Minder toeslagen: in plaats van de 4,5 Nederlanders die toeslagen ontvangen, gaan we naar 1,5 miljoen mensen die recht hebben op een beetje steun. Gedeeltelijk begrijp ik dat. Want kinderbijslag voor mensen met een behoorlijk hoog inkomen, heb ik nooit begrepen. Maar veel toeslagen zijn voor veel mensen noodzaak om het hoofd boven water te houden.

Meer belasting: tenminste voor de armste groep natuurlijk. Want die gaan van 33 naar 37 procent. De rest gaat omlaag van 42 naar 37 en van 52 naar 49 procent. Prima dat voor een grote groep de belasting omlaag gaat. Zou goed kunnen zijn voor de economie. Maar waarom niet de 52 de 52 laten en de laagste inkomensgroep hun 33 procent laten houden?

Belasting op spaargeld gaat omlaag: Ha, ha, ha, zoveel betaalde je er al niet voor. Al is het vervelend dat je niks meer op je spaargeld verdient met de huidige lage rente. Maar dit is een soort snoepje tegen de pijn van al het andere. Kus d’r op?

BTW-omhoog: van 21 naar 23 procent en voor zaken als eten en drinken van 6 naar 8 procent.

Hypotheekrente-aftrek: lees maar even... ‘t zal wel pijn doen, maar wellicht is dat in dit geval in het algemeen (dus niet in de individuele gevallen waar het te veel pijn doet) op lange termijn niet erg. De huidige hypotheekrente-aftrek-constructie heeft ertoe geleid dat iedereen meer kan kopen dan hij zonder subsidie (want dat is die aftrek eigenlijk) kan betalen. Het is deel van de gebakken lucht-economie.

Meer belasting voor ondernemers: ja, laat directeuren-grootaandeelhouders maar wat meer betalen! Maar waarom ook de ZZP-er pakken? Onze economie is redelijk flexibel dankzij die ZZP-er die niet in vaste dienst zit en dus de economische risico’s draagt. Een aanzienlijk deel van hen eet droog brood of misschien brood met een beetje pindakaas. Mijn buurman mist een stuk uit het leven van zijn tieners, omdat hij noodgedwongen in het buitenland werkt. En veel ZZP-ers zijn mensen die hun verantwoordelijkheid hebben genomen door na ontslag met weinig kans op werk toch zelf te zorgen voor brood op de plank.

Pak je zelfstandigheid terug!
En natuurlijk begrijp ik dat we het in Nederland ten opzichte van de rest van de wereld ontzettend goed hebben. Maar dat geeft ons ook een handicap. We hebben ons hele hebben en houden in handen gegeven van onze verzorger. Zowel psychologisch, als praktisch.

Neem de gemiddelde Griek. Die heeft of zelf of samen met de familie altijd nog een olijfgaard, een stuk grond en zo de mogelijkheid om deels in z’n eten te voorzien. Ook Grieken die hier in Nederland wonen. En al zou je hier in Nederland terug willen naar gedeeltelijke zelfvoorziening, in grote delen van Nederland is zelfs een klein huisje met zo’n 500 m2 voor veel mensen niet te betalen.

En omdat we na de crisis in de jaren dertig van de vorige eeuw en de armoede in en na de tweede wereldoorlog, zuinig leven achterhaald, suffig en niet nodig zijn gaan vinden, weten we ook niet hoe het moet. Mentaal is weinig geld hebben een soort zwart gat geworden voor veel mensen. Gelukkig niet voor allemaal. Gelukkig zijn er altijd mensen geweest die het nut zagen of het nut ontdekten van een sobere levensstijl.

Inmiddels begint besparen en sparen langzaam weer vrij normaal te worden en leren we massaal breien, koken, tuinieren en kleding maken. Maar het echte zuinige leven, dat blijft lastig. Dat kost namelijk moeite. En ergens moeite voor doen lijkt ook wel deels uit onze cultuur verdwenen te zijn. Geen zin in of bah, yuk, toilet schoonmaken met een beetje groene zeep in plaats van Anti Bacterie Power Max o.i.d.

Maar de vraag is of we dat massaal ‘geen zin in’ en ‘yuk, bah’ kunnen volhouden in de komende tijd. Zo niet, wat gebeurt er dan? Gaan we massaal apathisch op de bank zitten onszelf zielig te vinden? Of pakken we de macht terug en gaan we zelf en samen met medestanders de zaken zelf wel regelen? Ik denk dat dat laatste niet de gemakkelijkste, maar wel de beste optie is.

En natuurlijk zijn veel lezers hier al heel hard bezig met zelf het heft in handen nemen of houden. Hypotheken worden afgelost, siertuinen omgetoverd tot groentenpluktuin, sokken worden weer gestopt, geld gespaard en genieten kan weer van de kleine dingen. Maar mijn bespaargedrag heeft de neiging te versloffen en soms moet ik mezelf weer eens een schop onder mijn derrière geven om weer een stapje verder te gaan. Hoe beter mijn zuinig en eenvoudig leven vaardigheden, hoe makkelijker het is om achteruitgang in besteedbaar inkomen op te vangen.

(En ja, ik heb makkelijk praten met het inkomen dat hier binnen komt. Maar je zult mijn niet horen klagen als het minder wordt. Wij redden ons wel. Ik weet nog hoe ik sokken moet stoppen ;-))

Wat doen zulke berichten met jou? Word je er moedeloos van of zet het je aan om nog meer te leren zo onafhankelijk mogelijk te worden van geld?