Paleo en diabetes

Gisteren schreef Zuinigaan een blog over wat zij van het Paleo-dieet vindt. Het algemene idee in de reacties is: Tja, het zal wel weer een hype zijn. Begrijpelijk, want dieet na dieet komt voorbij en bijna niemand wordt er op lange termijn dunner van of beter van. Maar waarom zou Paleo dan zo goed zijn voor mensen met diabetes?

Diabetes = suikerziekte
Bij diabetes gaat de suikerverwerking in je lichaam niet goed meer. Om je suiker te verwerken heb je het hormoon insuline nodig. Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte, die de insulinefabriekjes in je alvleesklier kapot maakt. Je moet dan de rest van je leven insuline van buitenaf inspuiten. Meestal krijg je type 1 op jonge leeftijd.

Bij diabetes type 2 heb je iets andere problemen. Laten we het eenvoudig houden en zeggen dat je suikerverwerking en je insuline-productie problemen hebben. Valt het nog mee, dan zijn er medicijnen om het proces te helpen. Als medicijnen niet meer werken, dan moeten ook mensen met type 2 aan de insuline.

Type 2 is niet nodig
Vroeger heette diabetes type 2 ouderdoms-diabetes. Je lichaam laat het langzaam afweten als je ouder wordt. Bij de één is dat z’n knie, bij de ander de alvleesklier. Maar inmiddels zijn er steeds meer jonge mensen en ook kinderen met suikerziekte type 2. Het wordt een Westerse welvaartsziekte genoemd, omdat het tientallen jaren veel meer in het rijke Westen voor kwam, dan in andere landen. Maar inmiddels wordt diabetes in landen als India ook een enorm probleem. Dus we doen nu iets, waardoor nu veel mensen diabetes krijgen. Wat zou dat kunnen zijn?

Wat zorgt ervoor dat je bloedsuiker het meeste omhoog gaat? Dat is suiker en alles wat uiteindelijk in suiker wordt omgezet in je lichaam. Wat wordt er, eenvoudig gezegd, in je lichaam in suiker omgezet? Koolhydraten. (Dit is een versimpelde uitleg. In werkelijkheid is je lichaam een heel mooi geniaal complex systeem dat knetterhard zijn best doet om jou levend en gezond te houden.)

Koolhydraat-rijke voeding zoals volkorenbrood, taart, pasta, rijst, aardappelen, witte bolletjes, ontbijtkoek, vruchtensap etc. zorgen ervoor dat je bloedsuiker omhoog gaat. Dat is onder normale omstandigheden geen probleem. Je lichaam slaat de suiker op in spieren en lever, voor snel gebruik. De rest wordt opgeslagen als vet en in de loop van de dag en nacht weer terug omgezet in suiker om te gebruiken.

Heb je diabetes type 2, dan gaat dit proces van opname van suiker in je spieren, lever en vetcellen te langzaam. De suiker blijft te lang in je aderen, met allerlei schadelijke gevolgen van dien. Je aderen raken beschadigd en daardoor raken organen en armen en benen minder goed doorbloed. Uiteindelijk wordt dat zo erg dat er soms voeten en benen geamputeerd moeten worden, mensen blind worden, hun nieren er mee stoppen etc.

Paleo en diabetes type 2
In ons Westerse dieet eten we veel suiker en best veel andere koolhydraten. ‘s Morgens lekkere zoete cruesli, ‘s middags heerlijke volkorenboterhammen met lekkers erop en ‘s avonds een verrukkelijk bord pasta met een grote salade. Oh, ja en tussendoor eten we dan nog zo’n koek boordevol met granen en ‘ middag nog wat zoutjes en een glas cola. Eigenlijk eten we de hele dag door. We doen de hele dag een beroep op onze alvleesklier om insuline te maken om de suiker te verwerken. Daarom is één van de factoren bij diabetes type 2 dat je alvleesklier een burn-out heeft! Compleet uitgeput, vaak met onherstelbare blijvende schade.

Heb je al diabetes type 2, dan kan je lichaam die suiker en de suiker van de koolhydraten al niet goed meer verwerken. Door suiker en ander koolhydraatrijke voeding te blijven eten zeg je eigenlijk tegen je afgepeigerde alvleesklier: gewoon doorgaan, je kan kan het! En wat doet het Paleo / Oer dieet, die haalt al die koolhydraatrijke voeding eruit. En dat is juist een heel goed idee als je diabetes type 2 hebt. De koolhydraten die je nog wel eet zijn vooral die uit groenten en fruit. Bij diabetes kun je beter ook matigen met fruit, zeker met bijvoorbeeld bananen en druiven, die rijk aan suiker zijn.

Dus door de suiker, de (volkoren)granen en de bonen eruit te gooien, kom je op een stuk minder suikerbelasting voor je lichaam. En dat is gezond, zeker als je overgewicht en/of diabetes type 2 hebt. (Het is mij een raadsel waarom veel diëtisten (niet alle, gelukkig!) nog steeds koolhydraatrijke voeding adviseren aan diabetespatiënten)

Diabetes en overgewicht
Veel mensen met diabetes hebben ook overgewicht. Door suiker en andere koolhydraatrijke voeding ga je makkelijk over-eten. Van suiker krijg je honger. Dus ga je extra eten. En dan sla je dat extra eten op als vet. Eiwitrijke voeding geeft het meeste een verzadigd gevoel. Geen knagende honger of trek hebben is erg prettig! Ook vet draagt bij aan een vol gevoel, maar weer niet als je er ook veel suiker (ijs, gebak etc.) of koolhydraten bij eet. Dus een speklap of karbonade met groenten is wel een goed idee, babi pangang met rijst weer niet.

Ja, in bonen, erwten en linzen en granen zitten ook eiwitten. Maar een stuk minder dan in vlees en samen verpakt met de koolhydraten die omgezet worden in suiker. (Kijk altijd hoeveel eiwitten er in gekookte bonen zitten, rauwe droge bonen zijn niet te eten.)

Wat doe je nu met Paleo?
Je kunt het kind met het badwater weggooien en zeggen: ik blijf lekker mijn boterhammen eten, diabetes of niet. Maar je kunt ook zeggen, ik doe alleen iets met dat suiker en koolhydraten verhaal. Ik gooi de suiker d’r uit, eet geen brood meer, geen pasta etc. In plaats daarvan ga ik meer groenten eten en zorg ik dat in elke maaltijd een eiwitbron en wat vet zit (eieren, vlees, vis, kaas, noten, kwark etc.).

En dat hoeven echt geen enorme hoeveelheden te zijn, maar genoeg om niet na een paar uur alweer trek te hebben. Inspiratie haal je uit Oer en Paleo kookboeken en van websites. Maar ook uit dieetkookboeken zoals die van Atkins, Dr. Frank (al is die bang voor vet), ‘Grip op Koolhydraten’ van Yvonne Lemmers etc. Pas gewoon de hoeveelheden vlees aan, als jij het teveel vindt. En kijk of het met minder vlees voor jou ook werkt.

Doe het stap voor stap. Geef jezelf de tijd om over te stappen en oplossingen te zoeken die bij jou passen.

Pas op!
Als je diabetes hebt en je bent van plan je eetpatroon (drastisch) om te gooien is het altijd verstandig om het daar over te hebben met je behandelend (huis)arts. Ook als hij/zij het niet per se met je plannen eens is. Houdt er rekening mee dat je bloedsuikerwaarden drastisch kunnen veranderen en ga daar verstandig mee om.

Extra tips!

• We zijn verslaafd aan tussendoortjes. Maar je lichaam kan prima zonder. Alleen heeft je lichaam even tijd nodig om er weer aan te wennen. Neem daarom een niet-suiker niet-koolhydraatrijk tussendoortje mee naar je werk, voor het geval dat.... Bij het eerste gevoel van flauwte, drink je een glas water en kijk je of je zo de lunch haalt. Lukt dat niet, dan neem je je tussendoortje. Blijf dit doen en maak de tijd tussen ontbijt en tussendoortje steeds groter. Totdat het geen zin meer heeft om het tussendoortje te eten, omdat je toch bijna gaat lunchen. Meestal lukt dat wel in een week, twee weken.
• Ontbijt je ‘s morgens vroeg niet, eet dan eventueel een klein koolhydraat-arm ontbijtje (een eitje?) tijdens je koffiepauze. Ga in ieder geval niet snacken.