Verzorgingsstaat onderdeel van opklop-economie?

Ik vraag me wel eens af of het echt zo geweldig is die verzorgingsstaat van ons. Dat je als overheid zorgt voor vangnetten, zodat je niet meteen letterlijk op straat staat bij één of andere tegenslag, daar kan ik me prima in vinden. Maar zijn we ons door alle subsidies en toeslagen niet rijker gaan rekenen dan we werkelijk zijn?

• Door huurtoeslag kunnen huisbazen hogere huur vangen dan mensen in werkelijkheid kunnen betalen.
• Door hypotheeksubsidie (hypotheekrente-aftrek) kunnen we duurdere huizen kopen, dan we in werkelijkheid kunnen betalen.
• Door kinderopvangtoeslag kunnen mensen aan het werk. Maar eigenlijk kan het niet uit, want zonder de toeslag levert werk vaak niet voldoende op. Je voert met kinderopvangtoeslag dus kunstmatig de productie-capaciteit van je land op.
• Doordat de regering de verantwoordelijkheid heeft genomen voor onze inkomenszekerheid door middel van regelingen en uitkeringen in het geval we ziek worden, arbeidsongeschikt en werkeloos, kan dat ons als burgers het gevoel geven ‘dat het allemaal wel los zal lopen’. Met als gevolg dat hele volksstammen meer uitgeven, dan ze zich in een situatie zonder deze vangnetten, zouden kunnen veroorloven. Als je zelf verantwoordelijk bent om voor jezelf te zorgen in geval van ziek worden, arbeidsongeschiktheid en werkeloosheid, dan maak je andere financiële keuzes. Aflossen is dan niet meer dan logisch, een buffer opbouwen om een aantal maanden tot een jaar op te kunnen vangen ook. Net als het kiezen van niet al te dure spullen en huizen, zo lang mogelijk met je spullen doen, etc.
• Kinderbijslag, zorgtoeslag etc. zijn we gaan zien als deel van ons inkomen, waardoor ons inkomen hoger lijkt dan het in werkelijkheid is. Er zijn miljoenen die recht hebben op bepaalde toeslagen in plaats van een paar honderdduizend. Dat geeft voor mij aan dat deze regelingen niet zozeer meer een vangnet zijn voor de allerarmsten. Waar dan wel nog voor? Om als land in de wereld-economie kunstmatig niet (teveel) in koopkracht achteruit te laten gaan?

Hangmatten
Vangnetten zijn goed. Maar een opklop-economie, daar heeft niemand wat aan. Een opklop-economie is namelijk heel onstabiel en kan gekke bewegingen maken. En van hangmatten i.p.v. vangnetten verandert ons denken, we worden te relaxed. Gevolg is dat op het moment dat de economie het laat afweten, individuen met veel te hoge lasten (leningen) zitten en veel te kleine of helemaal geen reserves. En dat klinkt eerlijk gezegd best eng! En het erge is, we zitten er middenin! (En dan hebben we het nog niet over het leegtrekken en de vervuiling van onze planeet.)

Ieder zijn verantwoordelijkheid
Dat de overheid van hangmatten weer vangnetten wil maken, daar kan ik achter staan. Maar niet altijd hoe ze dat doen. Soms wordt een vangnet omgebouwd tot zijden draadje terwijl in andere gevallen de hangmat gewoon blijft bestaan. En daar kan ik heel boos om worden. Zo begrijp ik echt niet waarom je, als je twee keer modaal verdient, nog kinderbijslag zou moeten hebben. Terwijl tegelijk wel gekort wordt op allerlei zaken voor zieken en gehandicapten. Als je zonder die kinderbijslag onder normale omstandigheden (geen ontslag etc.), je hypotheek niet kunt betalen, heb je toch echt zelf ergens een keuze gemaakt die niet reëel was.

Terug naar normaal
Wat is dan normaal? Iedereen rijk en beroemd in ieder geval niet. Wel iedereen een dak boven zijn hoofd, kleding, warmte, eten en drinken. Over hoe groot, hoeveel en hoe luxe kunnen we in discussie. Daarin zullen we mee moeten nemen wat onze planeet aan kan. We komen er niet met het oppoetsen van bankregels of met een wc-papiertje minder hier en een moestuintje daar. Het roer zal drastisch om moeten. Maar hoe? Want zelfs bij ervaren consuminderaars liggen de grenzen vaak nog heel hoog. Het idee dat er op een gegeven moment alleen de mogelijkheid zou zijn om één keer per week warm te douchen of dat we alleen nog per vier gezinnen een computer zouden kunnen hebben, geeft velen de koude rillingen.

Wat is er volgens jou nodig om terug bij ‘normaal’, een economie zonder lucht te komen? Ligt daar alleen een verantwoordelijkheid voor de overheid? Of zullen we ook als samenleving anders moeten leren denken en leven?