Betaal altijd! Of zoek zo snel mogelijk hulp

Nu ik SchuldenVrijMaatje ben, maak ik van heel dichtbij kennis met de schuldenwereld. Ik kan je één ding vertellen: je wil geen uit de hand gelopen schulden hebben! Het is de hel! Een lening kan een keer handig zijn, maar je moet eigenlijk van te voren weten dat je ‘m goed kunt terug betalen. Dus als je een keer krap zit kun je beter een tijdje alleen rijst en bonen of macaroni met ketchup eten, met gaten in je schoenen lopen of iets anders doen waarvan je denkt ‘dat nooit!’ dan dat je een rekening niet betaalt of geld leent. Want als je eenmaal een eindje naar beneden glijdt, is de kans groot dat je in een lawine van ellende naar beneden stort.

Je denkt dat je alle ballen nog wel in de lucht houdt, door het ene gat met het andere te vullen. Maar dan gebeuren er dingen waarvan je niet wist dat dat kon. Of die je misschien wel wist, maar waarvan je dacht dat ze jou nooit zouden overkomen. Hier een aantal dingen die ik nu van dichtbij meemaak:

• De belastingdienst mag alles (UWV/sociale dienst en de overheid ook). Natuurlijk wel binnen de geldende wettelijke regels. Maar als je maar lang genoeg iets wel of niet doet, trekt de belastingdienst gewoon je toeslagen in, om de schuld die je bij hen hebt te verrekenen. Je bent dan op een gegeven moment wel weer van je schuld bij de belastingdienst af. Maar je andere schulden lopen waarschijnlijk nog verder op, omdat geen huurtoeslagen en/of geen voorlopige teruggaaf, geen kinderopvangtoeslag meer etc. een behoorlijk aanslag is op je inkomen.
• Betaal je lang genoeg je zorgverzekering niet (die is wettelijk verplicht om te hebben), dan krijg je op je kop. Er wordt dan voor jou een zorgverzekering afgesloten, die automatisch betaald wordt van je uitkering of salaris. De zorgtoeslag komt niet meer op je rekening binnen, maar gaat rechtstreeks naar het CVZ. En zolang je een schuld hebt bij een zorgverzekering, kun je niet over op een andere zorgverzekering.
• Boetes zijn ook leuk. Als je ze niet betaalt, lopen ze snel op. Voorbeeld: een boete van € 100,- wordt bij de eerste herinnering € 150,- en de keer daarna € 300,-. Wacht je lang genoeg, dan mag je voor de rechter verschijnen. Die mag je in de gevangenis zetten en daarna mag je alsnog de boete betalen. Het CJIB (=overheid) mag ook gewoon de boetes van je rekening afhalen. En weg is dan bijvoorbeeld een deel van het geld dat je voor de huur had gereserveerd.
• Je huis uitgezet worden kan ook. Woningbouwverenigingen wachten niet meer, maar beginnen bij de eerste maand achterstand al aan de bel te trekken, uit zorg. En dat is een goede zaak! Hier in de stad adviseren ze je om contact op te nemen met schuldhulpverlening, als je denkt dat de achterstand in betaling een probleem gaat worden. Maar uiteindelijk gaan ze naar de rechter om je uit huis te laten zetten. Zakelijk gezien, vanuit hun bekeken terecht. Jij komt jouw deel van de overeenkomst niet na. Voor jou een ramp. Wat dacht je van jij bij de daklozen-opvang en je kinderen (tijdelijk) in de pleegzorg?
• Dit punt klopt niet. Daantje wees me daarop, dankjewel! Volgende week een apart bericht hierover. Afgesloten worden van warmte (gas), water en elektriciteit is ook geen pretje. En ook al mogen ze je IN de winter niet afsluiten, VOOR en NA de winter wel. Dus tot en met 30 september kunnen ze afsluiten en vanaf 1 april ook weer. En als je schuld dan maar groot genoeg is, kan het maanden tot jaren duren voordat je weer aangesloten wordt. (Nee, ze komen je dan in de winter niet weer aansluiten.) Kamperen in eigen huis kan op zich wel, maar eindeloos warm water koken om iedereen zich te laten wassen is op z’n zachtst gezegd geen pretje. Of de was doen op de hand. Of niet warm kunnen douchen als jij en je kinderen ongesteld zijn. Loop je een achterstand op, dan kun je afsluiting nog voorkomen door je op tijd aan te melden bij schuldhulpverlening. Dat staat als het goed is ook in de brief van de energiemaatschappij.

Denk niet te snel dat je het zelf wel oplost
En je hoeft niet eens zo’n grote schuld te hebben om in de problemen te raken. € 500,- kan al genoeg zijn om om klem te komen zitten, als je bijvoorbeeld in de bijstand zit. Als je bijvoorbeeld maar € 20,- per maand kunt missen, ben je (zonder rente mee te rekenen) 4 jaar en 2 maanden bezig om een schuld van € 1000,- af te lossen.

Het gebeurt regelmatig dat mensen met een relatief kleine achterstand beginnen. Dan het ene gat met het andere gaan vullen en uiteindelijk, na 5, 6, 7 jaren ploeteren, alsnog bij schuldhulpverlening terechtkomen met een grote schuld. En vanaf de eerste afspraak duurt het dan vaak nog zo’n 3,5-4 jaar voordat ze van het hele gedoe af zijn. Opgeteld dus zo’n 10 jaar in de shit. Dat doet een mens geen goed kan ik je vertellen. Hadden ze meteen bij wijze van spreken drie maanden droog brood gegeten of een haalbare regeling getroffen, dan had de ellende een stuk korter geduurd.

Zoveel mensen, zoveel situaties
Natuurlijk is elke situatie anders en kun je niet altijd zelf iets aan de situatie doen. Toch zie ik in veel situaties dat mensen van te voren of als de problemen ontstaan andere beslissingen hadden kunnen nemen, waardoor het probleem voorkomen had kunnen worden of waardoor ze een stuk minder erg zouden zijn geweest. Denk aan een buffer, geen tophypotheek, niet met de lapzwans samen gaan wonen waarvan je weet dat ie niet deugt, maar je bent zo verliefd op hem, geen bankstel via de wehkamp of sneller hulp inschakelen als je dreigt vast te lopen.

We zijn als mens blijkbaar geneigd om de problemen in eerste instantie voor ons uit te schuiven, met het idee ‘het komt wel goed’. Maar achteraf hadden de meeste mensen die ik spreek liever eerder aan de bel getrokken of actie ondernomen of die tophypotheek niet genomen.

Voorkomen is beter dan genezen
Hier in Tilburg heb je een inloopspreekuur bij schuldhulpverlening. Of je nu € 50,- betalingsachterstand hebt of € 50.000,-, dat maakt niet uit. Ze hebben liever dat je zo vroeg mogelijk langs komt. Soms helpt het al als iemand even met je meekijkt, je een tip geeft waar je zelf niet aan had gedacht of bijvoorbeeld helpt met een moeilijk telefoongesprek. Verder kun je het daarna weer zelf. Hoe kleiner de schuld, hoe makkelijker het vaak op te lossen is.