Schulden zijn een betonblok aan je nek

Ik weet niet precies wat het is, maar die ‘schreeuw: schuldenvrij!!!’ filmpjes hebben iets in me los gemaakt. Al jaren vind ik lenen niet handig en weet ik wat voor drama’s het op kan leveren. Sparen is vaak een betere optie. We hebben zelf ooit een lening voor een auto gehad, die we prima konden betalen. Toch voelde ik me niet echt prettig bij de lening. Ik lees al jaren artikelen, blogs en boeken over financieel slim en gezond leven. Denk aan boeken als ‘Hypotheekvrij!’, ‘Je geld of je leven’, maar ook boeken als ‘De economie van goed en kwaad’, door Tomás Sedlácek, een van de briljantste economen van nu. Het heeft mijn aandacht. Maar nu lijkt er wel een bepaalde verontwaardiging en boosheid los te komen. Het borrelt en stoomt.

Wat dachten we wel niet?! Lenen is gezond?! Lenen hoort bij het leven? Hoezo? Zodra je geld leent, word je slaaf van de lener (bank, kredietverstrekker, etc.)! Als je niet betaalt, komen ze achter je aan. Lenen geeft helemaal geen vrijheid! Lenen is eerder een betonblok om je nek. Hoe hebben we ooit redelijk massaal kunnen geloven dat lenen vrijheid geeft.

Hypotheken geven ons het gevoel dat we eigenaar zijn. “We hebben een eigen huis.”, zeggen we dan. Hoezo? Het is van de bank, behalve als je ook daadwerkelijk gaat aflossen. Dan wordt het huis beetje bij beetje van jou. En het idiote is, we hebben zelfs hypotheken waarbij je helemaal geen eigenaar wordt. De 100% aflossingsvrije hypotheek is in feite een verkapt huurcontract, waarmee je de schijn van een ‘eigen huis’ op kunt houden.

Heel de aandelenbubbel en huizenbubbel, de opklop-economie, is deels ontstaan (of misschien wel bijna helemaal), omdat er zoveel geleend kon worden. Grif betaalden we met geleend geld, zodat de prijzen bleven stijgen. En iets wat niet op echte waarde is gebaseerd, kan ploffen als een zeepbel. Poefff, niks meer... Zure vruchten eten we nu, hele zure vruchten. Nee, niet iedereen, maar wel als je de pech hebt nu net aan de verkeerde kant van het lijntje te zitten.

De overheid
En dan ons land. We hebben een staatsschuld op het moment van schrijven ruim € 448.000.000.000,- tegen een staats-jaarinkomen van € 244.000.000.000,-, terwijl de staat € 257.400.000.000,- uitgeeft. Dus er wordt meer uitgegeven dan erin komt! Haal je wat nullen eraf, dan krijg je een beetje een idee om welke verhoudingen het gaat. Stel je voor dat je een schuld hebt van € 44.800,-, je hebt een jaarsalaris van € 24.400,- en je geeft dat jaar € 25.740,- uit. Dus de schuld loopt ook nog eens op. Volgens mij is Nederland rijp voor de schuldsanering!

Nieuwe norm
Natuurlijk kunnen we niet alles voorzien in het leven en zijn niet alle (problematische) schulden het gevolg van hebberigheid en onhandige keuzes. Er is ook gewoon de factor ellende en pech. Maar hoe zou de wereld er uit zien als we lenen alleen nog als middel zien voor als het echt niet anders op te lossen is? Als je dan alleen een lening krijgt je je ook goed kunt terugbetalen? Als de economie gebaseerd is op echte waarde, in plaats van op lucht? Misschien moeten we dat eens proberen? Wat mijn betreft wordt schuldenvrij leven de nieuwe norm, ook al moeten we er bij wijze van spreken regelmatig droog brood voor eten en een aantal jaren op sinaasappelkistjes leven (dat was ooit vrij normaal, als ik mijn ouders mag geloven).